سیستم آموزش عالی ایتالیا یکی از قدیمیترین نظامهای دانشگاهی جهان است و ریشههای آن به قرون وسطی بازمیگردد. تأسیس دانشگاه بولونیا در سال ۱۰۸۸ میلادی بهعنوان نخستین دانشگاه جهان، نشاندهنده نقش تاریخی ایتالیا در شکلگیری آموزش عالی مدرن است. این سیستم در چارچوب استانداردهای آموزشی اتحادیه اروپا فعالیت میکند. آموزش عالی در ایتالیا شامل دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالی هنری و موسیقی (AFAM) و مدارس عالی تخصصی است و تحت نظارت وزارت دانشگاهها و پژوهش (MUR) اداره میشود. ساختار آموزشی این کشور مطابق با فرآیند بولونیا طراحی شده و شامل سه مقطع اصلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است. اطلاع از سیستم آموزش عالی ایتالیا برای علاقه مندان به تحصیل در ایتالیا مورد نیاز است. اینکه در کشور ایتالیا مقاطع مختلف با چه نام هایی ارائه می شوند و در هر مقطع چه ساختار آموزشی وجود دارد.
سیستم آموزش عالی ایتالیا
سیستم آموزش عالی ایتالیا یکی از قدیمیترین نظامهای آموزشی اروپا است. این سیستم متشکل از دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالی هنری و موسیقی (AFAM)، مدارس عالی تخصصی و مؤسسات پژوهشی است. سیستم آموزش عالی ایتالیا عبارتند:
- دانشگاه ها
- بخش آموزش عالی برای هنرهای زیبا، موسیقی و رقص (AFAM مخفف Alta Formazione Artistica e Musicale)
- موسسات فنی عالی ITS مخفف (Istituti Tecnici Superiori)
دانشگاه ها به موسسات خصوصی و دولتی تقسیم می شوند. کیفیت آموزش در تمام مؤسسات آموزش عالی به طور متوسط بالا است. دانشجویان بینالمللی در صورتی برای دانشگاههای ایتالیا درخواست می دهند که مدرک تحصیلی داشته باشند وبه آنها اجازه ثبتنام را میدهد. این مدرک تحصیلی دوره متوسطه باید پس از یک دوره تحصیلی حداقل 12 ساله اعطا شود. در صورتی که مدرک تحصیلی در کمتر از 12 سال اعطا شده باشد، باید گواهینامه علمی امتحانات اخذ شده یا عنوان پس از متوسطه را برای جبران فقدان سالهای تحصیلات متوسطه همراه داشته باشد. علاقه مندان به تحصیل در ایتالیا که برای تحصیل پزشکی در ایتالیا، تحصیل دندانپزشکی در ایتالیا و یا داروسازی ایتالیا اقدام میکنند نیاز به همین مدرک 12 ساله دیپلم خود دارند. همانطور که می دانید برای تحصیل پزشکی و دندانپزشکی باید در آزمون IMAT شرکت کنید و برای تحصیل داروسازی قبولی در آزمون تولک اف مورد نیاز است.
- دانشگاه ها
دانشگاه ها برنامه های قوی و طیف وسیعی از رشته ها را ارائه می دهند. برخی از دانشگاه ها در زمینه های موضوعی خاصی مانند پلی تکنیک تخصص دارند.
انواع موسسه آموزش عالی در ایتالیا
مؤسسات آموزش عالی به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: دانشگاههای دولتی و خصوصی که مدارک آکادمیک ارائه میدهند و مؤسسات تخصصیتر مانند مؤسسات هنری و موسیقی (AFAM) و مدارس عالی تخصصی مانند پلیتکنیکها یا مؤسسات فنی حرفهای. هر یک از این مؤسسات بر حوزههای خاصی از دانش تمرکز دارند و مدارک مرتبط با تخصص خود را ارائه میکنند، اما همگی بخشی از سیستم آموزش عالی یک کشور محسوب میشوند.
دانشگاههای دولتی تحت حمایت دولت فعالیت میکنند و شهریه کمتری دارند و طیف وسیعی از رشتهها را در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری ارائه میدهند. در مقابل، دانشگاههای خصوصی مستقل از دولت هستند، شهریه بالاتری دارند و اغلب بر حوزههای خاص یا رویکردهای آموزشی متفاوت تمرکز میکنند تا نیازهای دانشجویان با اهداف حرفهای مشخص را پوشش دهند.
مؤسسات تخصصیتر شامل مؤسسات آموزش عالی هنری و موسیقی (AFAM) و مدارس عالی تخصصی هستند. AFAM در رشتههایی مانند هنرهای تجسمی، موسیقی، رقص، تئاتر، سینما و طراحی فعالیت میکند و مدارکی مشابه لیسانس و مستر در حوزههای هنری ارائه میدهد. مدارس عالی تخصصی شامل پلیتکنیکها، مؤسسات زبان، مؤسسات فنی و حرفهای و مؤسسات خاص مانند مدارس دیپلماتیک یا مراکز مرمت آثار هنری هستند. این تنوع مؤسسات به دانشجویان کمک کرده مسیر تحصیلی مناسب خود را بر اساس علاقه و تخصص انتخاب کنند، در حالی که ساختار کلی آنها در چارچوب یک سیستم آموزشی ملی تعریف شده است.
بخش دانشگاه در سیستم آموزشی ایتالیا به شرح زیر سازماندهی شده است:
- مدرک لیسانس: Laurea
- مدرک تحصیلی فوق لیسانس: Laurea Magistrale
- مدرک تحصیلات تکمیلی (PhD): Dottorato di Ricerca
- کارشناسی های ارشد تخصصی و برنامه های آموزش مداوم
-
مدرک لیسانس Laurea
Laurea که معادل لیسانس علوم در سیستم دانشگاهی اروپا است، مدرک کارشناسی است که پس از یک برنامه تحصیلی سه ساله به دست می آید. شرط لازم برای پذیرش در دوره اول laurea triennale/corso di laurea di primo livello دیپلمی است که در پایان دوره متوسطه اعطا می شود. دانش آموزان در صورتی پذیرفته می شوند که دارای دیپلم دبیرستان یا مدرک دیگری باشند که در خارج از کشور اخذ شده و در ایتالیا به رسمیت شناخته شده است.
ورود به برنامه های مقطع کارشناسی می تواند محدود یا آزاد باشد، یا می تواند مشمول آزمون انگیزشی یا امتحان ورودی باشد.
زمانی که دانشجو موفق به دریافت لوریا شد، میتواند مستقیماً وارد بازار کار شود یا با درخواست برای Laurea Magistrale (معادل کارشناسی ارشد) یا مدرک کارشناسی ارشد دانشگاه سطح 1، به تحصیل ادامه دهد.
-
مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد Laurea Magistrale
مدرک Laurea Magistrale که معادل کارشناسی ارشد در سیستم دانشگاهی اروپا است، پس از دو سال تحصیلات تکمیلی به دست می آید و هدف آن ارائه آموزش های دقیق و پیشرفته در بخش های خاص است. مدرک سیکل اول برای پذیرش الزامی است. آموزش در بخش های خاص ارائه می شود و بر مهارت های حرفه ای تمرکز دارد.
کسانی که قبلاً دارای مدرک Laurea در رشته دیگری هستند و می خواهند گواهینامه Laurea Magistrale را دریافت کنند، ابتدا باید اعتبارات لازم را کسب کنند. دانشجویان فقط با مدرک یا مدرکی که در خارج از کشور گرفته شده و در ایتالیا به رسمیت شناخته شده اند پذیرش می شوند.
دانشجو پس از تکمیل برنامه Laurea Magistrale به برنامه دکترا دسترسی پیدا می کند.
دانشگاه همچنین در بخش فوق لیسانس برنامه ای به نام Lauree Magistrali a Ciclo Unico را ارائه می دهد، که می تواند یک دوره پنج یا شش ساله باشد.
Lauree Magistrali a Ciclo Unico معمولا در زمینه های تحصیلی زیر ارائه می شود: پزشکی، دامپزشکی، داروسازی، معماری، حقوق.
-
مدرک تحصیلات تکمیلی دکتری (PhD): Dottorato di Ricerca
مدرک دکترا بالاترین سطح تحصیلات دانشگاهی است و مستلزم گذراندن یک آزمون جامع و تحقیقات اصلی قبل از پایان نامه است. مدرک تحصیلی PhD پس از یک برنامه مطالعاتی و تحقیقاتی که حداقل سه سال طول میکشد تحت نظارت هیئت اساتید به دست می آید. هدف از این دوره ارائه سطح تحصیلی بالا به دانشجویان به منظور آماده سازی دانشجویان برای موقعیت های علمی و پژوهشی کالج یا سایر مشاغلی است که نیاز به دانش و مهارت های تحقیقاتی پیشرفته دارد.
-
کارشناسی ارشد تخصصی و برنامه های آموزش مداوم
برخی از دانشگاهها دورههایی تخصصی یا تحصیلات تکمیلی را با هدف افزایش تحصیلات حرفهای دانشجویان ارائه میکنند. (مدرکهای کارشناسی ارشد دانشگاه سطح 1 و 2).
هدف این دوره ها ارائه دانش و مهارت های مورد نیاز برای انجام وظایف مورد نیاز فعالیت های حرفه ای خاص است. آنها افراد را برای کار در حرفه هایی خاص واجد شرایط می کنند و هدف آنها تربیت متخصصان برای بخش های حرفه ای خاص است.
لطفاً به یاد داشته باشید که این مدرک بخشی از سیستم دانشگاهی اروپا نیست و در بولونیا در سال 1999 تعریف شد و مدارک تحصیلی در این نوع همیشه در سطح بین المللی به رسمیت شناخته نمی شوند.
اعتبار
مطالعات دانشگاهی بر اساس سیستمی از اعتبارات دانشگاهیCrediti Formativi Universitari برای ارزیابی و اندازه گیری حجم کار، ساعات تدریس و تلاش آموزش عالی هر دوره است.اعتبار جهت اعتای اعتبار همچنین حجم کار دانش آموزان را اندازه گیری می کند.
- واحدها، مجموع حجم کاری دانشجو را که برای قبولی در آزمون لازم است نشان می دهد و شامل حضور در کلاس، کار کلاسی، کار آزمایشگاهی و مطالعه انفرادی است (همچنین می توان برای دوره های آموزشی دیگر، یا کارهای پروژه یا پایان نامه، کارآموزی، زبان های خارجی، امتیاز کسب کرد. مهارت های محاسباتی پایه، آموزش ارتباطات و روابط عمومی و کار گروهی).
- یک واحد مربوط به حجم کاری حدود 25 ساعت و حجم کار سالانه برای یک دوره تحصیلی متوسط حدود 60 واحد است که معادل 1500 ساعت است.
- به هر موضوع تعدادی واحد درسی اختصاص می یابد که دانش آموز پس از قبولی در امتحان نهایی می تواند آنها را کسب کند. امتحانات با استفاده از مقیاس 30 نمره برگزار می شوند که 18 حداقل نمره قبولی و 30 بالاترین نمره است.
گذراندن 180 واحد جهت گرفتن مدرک لیسانسLaurea Triennale و 120 واحد برای فوق لیسانسLaurea Magistrale واجب است. در پایان برای اخذ مدرک Lauree Magistrali a Ciclo Unico به گذراندن 300 یا 360 واحد لازم است.
-
موسسات آموزش عالی هنری (افام)
موسسات AFAM طیف گسترده ای از دوره ها را در زمینه هنری مانند هنرهای تجسمی، موسیقی، رقص، نمایش و طراحی ارائه می دهند.
موسسات AFAM به شرح زیر تقسیم می شوند:
- آکادمی های هنرهای زیبا (دولتی و قانونی به رسمیت شناخته شده)
- مدارس عالی طراحی (ISIA)
- کنسرواتوارهای موسیقی دولتی
- موسسات عالی مطالعات موسیقی
- آکادمی ملی رقص
- آکادمی ملی نمایش
سیستم AFAM در سه چرخه یا سیکل سازماندهی شده است:
سیکل اول
این شامل دوره Diploma accademico di primo livello مدرک تحصیلی سطح اول است که هدف آن تضمین تسلط کافی بر روش ها و تکنیک های هنری و کسب صلاحیت های حرفه ای خاص است.
حداقل مدرک مورد نیاز برای اخذ پذیرش Diploma di Maturità یا مدرک خارجی معادل آن است و پذیرش بستگی به قبولی در آزمون های ورودی نهایی دارد که برای تأیید صلاحیت اولیه کافی طراحی شده اند.
طبقه بندی: صلاحیت دوره اول فرآیند بولونیا/سطح 6 EQF
حجم کاری: 180 ECTS
مدت زمان: 3 سال
مطالعات بیشتر: پذیرش در Diploma accademico di formazione alla ricerca; Diploma accademico di specializzazione (II) and Diploma di perfezionamento / Master (II).
سیکل دوم
این دوره از دوره “Diploma accademico di secondo livello” (مدرک تحصیلی سطح دوم) تشکیل شده است که برای تسلط کامل بر روش ها و تکنیک های هنری و برای کسب صلاحیت های حرفه ای واجد شرایط، سطح تحصیلات پیشرفته ای را به دانش آموز ارائه می دهد. دسترسی به این دوره ها بعد از مدرک تحصیلی سطح اول یا مدرک خارجی مشابه است و پذیرش با شرایط خاصی تنظیم می شود.
طبقه بندی: صلاحیت دوره دوم فرآیند بولونیا/سطح 7 EQF
حجم کاری: 120 ECTS
مدت زمان: 2 سال
مطالعات بیشتر: پذیرش در Diploma accademico di formazione alla ricerca. Diploma accademico di specializzazione (II) و Diploma di perfezionamento یا Master (II).
سیکل سوم
این شامل دوره “Diploma accademico di formazione alla ricerca” است که هدف آن ارائه صلاحیت های لازم برای فعالیت های تحقیقاتی است.
دسترسی: با مدرک تحصیلی سطح دوم یا مدرک خارجی مشابه.
مدت: حداقل 3 سال
- موسسات فنی عالی ISTITUTI TECNICI SUPERIORI) – ITS)
موسسات فنی عالی به شدت تمرین محور هستند. برنامه ها زمینه های نظری را فراهم می کنند و دانش آموزان را برای نیازهای دنیای واقعی زندگی حرفه ای آماده می کنند. دوره های کارآموزی و ترم های عملی بخشی جدایی ناپذیر از دوره را تشکیل می دهند: از دانشجویان خواسته می شود که حداقل 30٪ از دوره را در یک شرکت خصوصی کار کنند یا برای کارآموزی در خارج از کشور درخواست دهند. این نیاز یک پیوند قوی بین دانشآموزان و شرکتها به منظور توسعه مهارتهای نوآوری ایجاد میکند. حداقل 50 درصد از معلمان از شرکت ها و کمپانی ها می آیند تا تخصص خود را با دانش آموزان به اشتراک بگذارند.
دوره ها 6 حوزه اصلی فناوری را پوشش می دهند:
- بهره وری انرژی
- تحرک پایدار
- فن آوری های جدید برای زندگی
- فن آوری های نوآوری برای فعالیت های فرهنگی و گردشگری
- فناوری اطلاعات و ارتباطات
- فن آوری های جدید برای ساخت ایتالیا
در پایان دوره ها، دانش آموزان با یک آزمون نهایی ارزیابی می شوند. گذراندن حداقل 80 درصد دوره قبل از امتحان پایانی الزامی است.
دانش آموزان Diploma di Tecnico Superiore را به همراه مکمل دیپلم EUROPASS دریافت می کنند – که گردش دیپلم را در ایتالیا و اتحادیه اروپا تسهیل می کند.
طبقه بندی: دیپلم آموزش عالی/EQF سطح 5
مدت زمان: 2/3 سال
مزایای تحصیل در ایتالیا
ایتالیا یکی از کشورهای محبوب دانشجویان بینالمللی است. دانشگاههای دولتی و خصوصی این کشور کیفیت آموزشی بالایی دارند و رشتههای متنوعی در حوزههای هنر، مهندسی، علوم انسانی و علوم پایه در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری ارائه میکنند. تحصیل به دو زبان ایتالیایی و انگلیسی امکانپذیر است که دسترسی به دانشجویان بینالمللی را آسانتر میکند. علاوه بر این، ایتالیا فرصتهای تبادل دانشجویی با دیگر کشورها و برنامههای کار دانشجویی تا ۲۰ ساعت در هفته را فراهم میکند.
هزینهها و بورسیههای تحصیل در ایتالیا
یکی از جذابیتهای تحصیل در ایتالیا به صرفه بودن هزینهها است. شهریه دانشگاههای دولتی بین ۹۰۰ تا ۴,۰۰۰ یورو در سال متغیر است، و بسیاری از دانشجویان با دریافت بورسیههایی مانند DSU یا بورسیههای دولتی، میتوانند شهریه، خوابگاه و کمکهزینه زندگی را پوشش دهند. کمکهزینه زندگی این بورسیهها تا ۷۰۰ یورو در ماه است. شهریه دانشگاههای خصوصی بالاتر بوده و بین ۱۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ یورو در سال قرار دارد. هزینه زندگی در ایتالیا طبق شهر و سبک زندگی دانشجو بین ۵۰۰ تا ۱,۲۰۰ یورو در ماه متغیر است.
فرصتهای تحصیل در ایتالیا
دانشجویان بینالمللی در ایتالیا علاوه بر آموزش با کیفیت، به فرصتهای گستردهای برای توسعه حرفهای و اجتماعی دسترسی دارند. برنامههای تبادل دانشجویی، کار دانشجویی و اقامت پس از تحصیل یکی این فرصتها هستند. عضویت ایتالیا در اتحادیه اروپا دسترسی به خدمات بهداشتی، بیمهای و استانداردهای بالای زندگی را تضمین میکند. علاوه بر این، دانشگاهها همکاریهای بینالمللی گستردهای با مؤسسات علمی و پژوهشی دیگر کشورها دارند و مسیر پژوهشی و شغلی دانشجویان را تسهیل می کند.
چالشهای تحصیل در ایتالیا
تحصیل در ایتالیا چالشهایی دارد. بسیاری از دانشگاهها برای پذیرش دانشجویان بینالمللی نیاز به مدرک زبان دارند، مانند آیلتس حداقل ۶، تافل حداقل ۷۸ یا مدرک B2 ایتالیایی. برخی رشتهها و دانشگاههای برتر، آزمونهای ورودی خاص مانند TOLC دارند. رقابت برای بورسیهها و خوابگاه بالاست و برخی محدودیتهای سنی ممکن است اعمال شود. بنابراین، آمادگی پیش از ورود به دانشگاه و برنامهریزی دقیق برای مدارک و آزمونها اهمیت زیادی دارد.
سخن پایانی سیستم آموزش عالی ایتالیا
سیستم آموزش عالی ایتالیا بیش از یک چارچوب آموزشی است؛ این سیستم پلی است میان تاریخ غنی علمی، خلاقیت و پژوهشهای نوآورانه. برای دانشجویان، محیطی فراهم میکند که هم میتوانند دانش و مهارتهای حرفهای خود را توسعه دهند و هم با فرهنگ و تجربهای متفاوت از زندگی دانشگاهی روبهرو شوند. ساختار منظم تحصیلی و فرصتهای بینالمللی باعث میشود تحصیل در ایتالیا نه تنها یک مسیر علمی، بلکه یک تجربه زندگی ارزشمند باشد. تحصیل در ایتالیا یعنی یادگیری در کنار تاریخ، هنر و نوآوری و آماده شدن برای آیندهای روشن.


